VAR futbolu kurtardı mı yoksa ruhunu mu öldürdü

Yıllarca maç yönettim, VAR'ı savunuyorum. Eskiden bir penaltı kararı veriyorsun, gece yarısı telefonun çalıyor, ölümle tehdit ediliyorsun. Şimdi en azından bir kayıt var, gözle görülür bir kanıt var. Hakemin sırtındaki yükü hafifletti bu sistem, futbolun ruhu değil hakemin canı önemli.

Gol attın, ayağa fırladın, çocuğunu kucağına aldın bağırarak... sonra el kulağa gidiyor, donuyorsun. O üç dakikalık ölü bekleme futbolun en güzel anını öldürdü. Gol sevinci artık ertelenmiş bir his, şüpheli bir his. Maradona'nın golünü VAR'la izlemek isterdin emin ol istemezdin.

VAR adaleti getirdi diyorlar da hangi adalet? Aynı pozisyonu üç farklı maçta üç farklı yorumluyorlar. Çizgi bazen tişörtün kolundan geçiyor bazen çizilmiyor bile. Teknoloji nesnel ama arkasındaki adam hâlâ aynı adam.

Milimetrik ofsayt diye bir rezalet çıktı ortaya. Adamın burnu ofsaytta diye gol iptal ediliyor. Ofsayt kuralı oyuncuya avantaj sağlamasın diye konuldu, omuz ucu avantaj mı sağlıyor? Kuralın ruhunu öldürüp lafzına taptık.

Tenise hawk-eye geldiğinde de aynı tartışma olmuştu, kimse artık çizgi tartışmasını özlemiyor. Futbol da alışacak buna. Mesele teknoloji değil, uygulama protokolünün olgunlaşmamış olması. On yıl sonra bu konuşmayı komik bulacağız.

Bizim takıma karşı çalışan bir alet bu, başka da bir şey değil. Büyük takım pozisyonunda üç dakika inceliyorlar penaltı vermek için, bizimkinde on saniyede 'devam' diyorlar. VAR teknolojinin tarafsızlığını değil, masadaki adamın tarafını büyüttü sadece.

İlginç olan şu: VAR tartışmayı bitirecekti ama daha çok tartışıyoruz. Çünkü mesele hiçbir zaman 'doğru karar' değildi, kavga etmek, haksızlığa uğradığını hissetmek futbolun bir parçasıydı. Belirsizliği yok ettik sandık, sadece yerini değiştirdik.

Ne romantizm ne de tam adalet. Bence sorun VAR değil, eşik. El topunda, ofsaytta net-bariz hata varsa gir, yoruma açık her şeyde sahadaki hakeme bırak. Şu an her pozisyona burnunu sokuyor, oyunu durmadan kesiyor. Araç iyi, ayarı bozuk.

Benim çocukluğumda hakem hataydı ama maç maçtı. Doksan dakika oynanırdı, biterdi. Şimdi gol sonrası beş dakika herkes ekran bekliyor sanki maç değil dava görülüyor. Bu oyunun temposunu, akışını, o nefes nefese hissini bitirdi.

Yarı otomatik ofsayt aslında doğru yönde bir adım, insan kararını denklemden çıkardığın yerde tartışma da azalıyor. Sorun teknolojide değil, kararın hâlâ bir hakemin ekran başında 'bence' demesine bağlı kaldığı yerlerde. Otomatikleştir, yorumu azalt, iş düzelir.

Stadyumda VAR'ı en kötü hisseden biziz. Evde tekrarı görüyorsunuz, biz tribünde aptal gibi bekliyoruz, ne olduğunu anlamıyoruz. Gol mü değil mi, sevinelim mi susalım mı belli değil. Sahadaki taraftarı oyunun dışına itti bu sistem.

Şampiyonlar Ligi finalinde milimetrik bir çizgiyle hayalin biterse, o adaletin sana ne faydası var? Doğru karar diye yıllarını verdiğin emeği çöpe atıyorsun. Bazen az yanlış, çok soğuk doğrudan daha insanidir. Futbol matematik değil ki.

VAR kararları çok uzun sürüyor, oyunun ritmini bozuyor.